Iedere automobilist kent het wel: je rijdt op een provinciale weg waar je netjes 80 km/u mag, maar voor je tuft iemand met 58 of 60 kilometer per uur voort alsof hij onderweg is naar een oldtimerparade. Inhalen lukt nauwelijks, achteropkomend verkeer begint te stapelen en de irritatie loopt snel op. Veel mensen denken dat langzaam rijden automatisch veiliger is, maar in de praktijk blijkt dat vaak precies andersom te werken.

Uit cijfers van het Britse ministerie van Transport blijkt namelijk dat langzaam rijden steeds vaker een rol speelt bij verkeersongevallen. En dat zijn niet alleen blikschades of kleine tikjes: ook zware ongelukken en zelfs dodelijke aanrijdingen worden ermee in verband gebracht.

Het probleem is niet alleen snelheid, maar vooral verschil in snelheid

Veel mensen focussen zich blind op hardrijders als grootste gevaar op de weg. Natuurlijk: veel te hard rijden blijft riskant. Maar verkeersveiligheid draait minstens zo sterk om voorspelbaarheid en doorstroming. Een automobilist die zonder duidelijke reden tientallen kilometers onder de limiet blijft hangen, verstoort dat complete verkeersritme.

Daar begint het gedonder.

Andere bestuurders raken geïrriteerd, gaan korter op elkaar rijden of nemen risico’s bij het inhalen. Vooral op smalle N-wegen ontstaat dan een gevaarlijke cocktail van frustratie, haast en verkeerde inschattingen.

En eerlijk is eerlijk: de klassieke uitspraak van sommige langzame rijders — “ik heb nog nooit schade gereden” — klinkt leuk aan de koffietafel, maar zegt weinig. Als vijf auto’s achter je ondertussen gevaarlijke capriolen moeten uithalen om erlangs te komen, ben je misschien zelf niet degene die in de vangrail eindigt, maar je bent wél onderdeel van het probleem geworden.

Ongelukken door langzaam rijden nemen flink toe

Volgens Britse cijfers is het aantal ongelukken waarbij extreem langzaam rijden een rol speelt de afgelopen jaren fors gestegen. Het zou gaan om een toename van ongeveer 75 procent in vijf jaar tijd. Gemiddeld zouden er meerdere incidenten per week plaatsvinden waarbij traag rijgedrag een belangrijke factor is.

Daarbij gaat het niet alleen om bestuurders die onzeker rijden, maar ook om mensen die overdreven voorzichtig zijn. Juist dat overdreven defensieve rijgedrag kan verrassend gevaarlijk uitpakken. Verkeer verwacht namelijk een bepaald tempo. Wie daar structureel ver onder blijft zitten zonder duidelijke reden, creëert onverwachte situaties.

Dat zie je vooral terug bij:

• lange slierten verkeer op provinciale wegen;
• automobilisten die abrupt remmen;
• bestuurders die 70 rijden op de snelweg terwijl vrachtwagens naderen;
• mensen die invoegen alsof ze een parkeerplaats verlaten;
• bestuurders die in bochten bijna stilvallen uit angst.

Frustratie in het verkeer is een onderschat risico

Verkeerspsychologen wijzen al langer op het effect van frustratie achter het stuur. Mensen nemen slechtere beslissingen zodra ze zich opgehouden voelen. Dat betekent niet dat agressief rijgedrag goed te praten is — absoluut niet — maar wel dat traag rijden indirect gevaarlijke situaties kan uitlokken.

Een automobilist die normaal rustig rijdt, kan tóch een domme inhaalactie maken na tien minuten achter een rijdende wegversperring. Zeker wanneer er geen veilige passeermogelijkheden zijn.

En precies daar wringt het: sommige bestuurders denken dat langzaam rijden altijd gelijkstaat aan verantwoord rijden, terwijl ze in werkelijkheid complete verkeersstromen ontregelen.

In Nederland nauwelijks handhaving

In het Verenigd Koninkrijk wordt inmiddels actiever gecontroleerd op bestuurders die zonder reden veel te langzaam rijden. Daar kunnen automobilisten zelfs een boete krijgen wanneer zij hinderlijk langzaam rijden en daarmee gevaar veroorzaken.

In Nederland ligt dat lastiger. Hier bestaat op de meeste wegen geen vaste minimumsnelheid. Toch betekent dat niet dat alles zomaar mag. De politie kan nog altijd optreden wanneer rijgedrag hinderlijk of gevaarlijk wordt. Dat valt dan onder het bekende artikel 5 van de Wegenverkeerswet: gedrag dat gevaar op de weg veroorzaakt of verkeer hindert.

Wie dus structureel 65 km/u op de snelweg rijdt terwijl het verkeer om hem heen 100 rijdt, kan in theorie gewoon aan de kant gezet worden.

Rustig rijden is prima — hinderlijk langzaam rijden niet

Er zit natuurlijk een belangrijk verschil tussen rustig rijden en hinderlijk langzaam rijden. Niet iedereen hoeft als een Max Verstappen over de linkerbaan te vliegen. Even wat gas terugnemen bij slecht weer, druk verkeer of onoverzichtelijke situaties is juist verstandig.

Maar structureel ver onder de snelheid rijden zonder noodzaak helpt niemand. Niet de doorstroming, niet de verkeersveiligheid en uiteindelijk ook niet de bestuurder zelf.

Verkeer werkt het veiligst wanneer iedereen ongeveer hetzelfde tempo aanhoudt. Juist grote snelheidsverschillen maken situaties onvoorspelbaar — en dus gevaarlijk.

Dit artikel is herschreven voor publicatie op Renaultforum op basis van een oorspronkelijk artikel van Autovisie